Matura informatyka

Matura 2019 — czerwiec (termin dodatkowy), poziom rozszerzony

PythonC++23Java 25
Treść zadania

Zadanie 1 (rekurencja). Dana jest dodatnia liczba całkowita n i rosnąco uporządkowana tablica różnych liczb całkowitych T[1..n]. Funkcja rekurencyjna (parametry całkowite, 1 ≤ p ≤ k ≤ n, div — dzielenie całkowite):

Kod
Rek(x, p, k)
    jeżeli p < k
        s ← (p + k) div 2
        jeżeli T[s] ≥ x
            wynikiem jest Rek(x, p, s)
        w przeciwnym razie
            wynikiem jest Rek(x, s + 1, k)
    w przeciwnym razie
        jeżeli T[p] = x
            wynikiem jest p
        w przeciwnym razie
            wynikiem jest −1

Podaj najmniejszą i największą możliwą liczbę wywołań funkcji Rek (wliczając pierwsze) po wywołaniu Rek(2019, 6, 14) dla n = 17 i pewnej rosnącej tablicy T[1..17] różnych liczb całkowitych.

Python
# Liczba wywołań Rek zależy tylko od tego, w którą połowę przedziału p..k pójdzie rekurencja.
# Sprawdzamy obie możliwości w każdym kroku i wybieramy najmniejszą / największą liczbę wywołań.
def wywolania(p, k, wybierz):
    if p < k:
        s = (p + k) // 2
        return 1 + wybierz(wywolania(p, s, wybierz), wywolania(s + 1, k, wybierz))
    return 1


print("najmniejsza:", wywolania(6, 14, min))
print("największa:", wywolania(6, 14, max))

Odpowiedź: najmniejsza liczba wywołań 4, największa 5

↑
PythonC++23Java 25
Treść zadania

Funkcja Rek(x, p, k) jak w zadaniu 1.1 (rekurencyjne wyszukiwanie binarne x w rosnącej tablicy T).

Dla n = 11, tablicy T = [1, 5, 8, 10, 12, 14, 19, 20, 23, 30, 38] i pierwszego wywołania Rek(37, 1, 11) podaj wartości parametrów (x, p, k) w kolejnych wywołaniach funkcji.

Python
T = [1, 5, 8, 10, 12, 14, 19, 20, 23, 30, 38]


def Rek(x, p, k):
    print(f"Rek({x},{p},{k})")
    if p < k:
        s = (p + k) // 2
        if T[s - 1] >= x:  # tablica w treści jest numerowana od 1
            return Rek(x, p, s)
        else:
            return Rek(x, s + 1, k)
    else:
        if T[p - 1] == x:
            return p
        return -1


print("wynik:", Rek(37, 1, 11))

Odpowiedź: Rek(37,7,11), Rek(37,10,11), Rek(37,11,11) (1.3: złożoność logarytmiczna)

↑
PythonC++23Java 25
Treść zadania

Zadanie 2 (szyfr kolumnowy). Tabela ma k wierszy (k — klucz). Znaki tekstu wpisujemy do kolejnych kolumn, zaczynając od lewego górnego rogu: w kolumnach nieparzystych z góry na dół, w parzystych z dołu do góry. Wolne miejsca w ostatniej kolumnie wypełniamy znakiem _ (spacja). Szyfrogram to kolejne wiersze odczytane od góry, każdy od lewej do prawej.

Przykład: dla k = 3 i tekstu MATURA_Z_INFORMATYKI powstają wiersze MA_FOYK, ARZNRTI, TU_IMA_, więc szyfrogram to MA_FOYKARZNRTITU_IMA_.

  • 2.1 — 40-znakowy cytat Juliusza Cezara zaszyfrowano kluczem 10, otrzymując NKI_ATE_USGACYOKZZ_YYSJTCWEKI_SAEMTRLE_P. Rozszyfruj go.
  • 2.2 — napisz algorytm deszyfrujący: dane to klucz k > 0, długość n (wielokrotność k) i szyfrogram S[1..n]; wynikiem jest tekst odszyfrowany T[1..n].
Python
def deszyfruj(k, S):
    n = len(S)
    kolumny = n // k
    # tabela k wierszy na kolumny - szyfrogram to kolejne wiersze tabeli
    tabela = [S[w * kolumny:(w + 1) * kolumny] for w in range(k)]
    T = ""
    for kol in range(kolumny):
        if kol % 2 == 0:  # kolumny nieparzyste (numerując od 1) czytamy z góry na dół
            for w in range(k):
                T += tabela[w][kol]
        else:  # kolumny parzyste - z dołu do góry
            for w in range(k - 1, -1, -1):
                T += tabela[w][kol]
    return T


print(deszyfruj(3, "MA_FOYKARZNRTITU_IMA_"))
print(deszyfruj(10, "NKI_ATE_USGACYOKZZ_YYSJTCWEKI_SAEMTRLE_P"))

Odpowiedź: NAUCZYCIELEM_WSZYSTKIEGO_JEST_PRAKTYKA

↑
PythonC++23Java 25
Treść zadania

Zadanie 4 (wybrane liczby). Plik liczby.txt zawiera 300 liczb całkowitych z zakresu [1, 100 000], a plik pierwsze.txt — 200 liczb pierwszych z zakresu [10, 1 300 000], po jednej w wierszu (dane przykładowe: liczby_przyklad.txt, pierwsze_przyklad.txt, po 50 liczb). Liczba pierwsza to liczba naturalna większa od 1 o dokładnie dwóch dzielnikach.

Wypisz, w kolejności z pliku, te liczby z liczby.txt, które są pierwsze i należą do przedziału [100, 5000]. Wynik zapisz w pliku wyniki4_1.txt.

Dla danych przykładowych: 103, 163, 173, 701, 1033, 2137, 3529, 4933, 977, 2143.

Python
def czy_pierwsza(x):
    if x < 2:
        return False
    i = 2
    while i * i <= x:
        if x % i == 0:
            return False
        i += 1
    return True


with open("liczby.txt") as file:
    for line in file:
        liczba = int(line)
        if 100 <= liczba <= 5000 and czy_pierwsza(liczba):
            print(liczba)

Odpowiedź: 563, 2087, 163, 2423, 3581, 911, 997, 113, 1049, 1511, 2467, 283, 3559, 521, 4201, 877, 1301, 2749, 4919, 1213, 2039, 4111, 3331, 401, 2221

↑
PythonC++23Java 25
Treść zadania

Dane z pliku pierwsze.txt (200 liczb pierwszych).

Wypisz, w kolejności z pliku, te liczby, które czytane od prawej do lewej również są liczbami pierwszymi (np. 17 → 71). Wynik zapisz w pliku wyniki4_2.txt.

Dla danych przykładowych: 701, 709, 1033, 167, 1109, 1619, 1009, 179, 1499, 76001, 1601, 31873.

Python
def czy_pierwsza(x):
    if x < 2:
        return False
    i = 2
    while i * i <= x:
        if x % i == 0:
            return False
        i += 1
    return True


with open("pierwsze.txt") as file:
    for line in file:
        liczba = line.strip()
        if czy_pierwsza(int(liczba[::-1])):
            print(liczba)

Odpowiedź: 51 liczb: 31, 37, 101, 1009, 1021, 113, 1499, 1213, 1217, 1229, 1231, 1237, 1487, 1223, 7027, … , 112111

↑
PythonC++23Java 25
Treść zadania

Dane z pliku pierwsze.txt (200 liczb pierwszych).

Niech w(N) oznacza sumę cyfr liczby N. Tworzymy ciąg N1 = w(N), N2 = w(N1), … aż do otrzymania liczby jednocyfrowej — jest ona wagą liczby N (np. waga 1109 to 2: 1109 → 11 → 2; waga 31699 to 1: 31699 → 28 → 10 → 1).

Podaj, ile liczb z pliku ma wagę równą 1. Wynik zapisz w pliku wyniki4_3.txt.

Dla danych przykładowych: 6.

Python
def waga(liczba):
    while liczba >= 10:
        suma = 0
        for cyfra in str(liczba):
            suma += int(cyfra)
        liczba = suma
    return liczba


ile = 0

with open("pierwsze.txt") as file:
    for line in file:
        if waga(int(line)) == 1:
            ile += 1

print(ile)

Odpowiedź: 27

↑
PythonC++23Java 25

Zadanie na arkusz kalkulacyjny — rozwiązanie w Pythonie.

Treść zadania

Zadanie 5 (zbiornik wody). Ogród ma zbiornik na wodę o pojemności 25 000 litrów; 31 marca o 21:00 był pełny. Plik pogoda.txt zawiera (z wierszem nagłówkowym) średnią dobową temperaturę i opady dobowe w l/m² dla kolejnych dni od 1 kwietnia do 30 września 2015 r. Zasady:

  • temperatura i opady są mierzone od 20:00 dnia poprzedniego do 20:00 dnia bieżącego;
  • opady uzupełniają zbiornik o 700 · x litrów (x — opady w l/m²), najwyżej do pełna;
  • w dni bezdeszczowe paruje 0,03% · T^1,5 · y litrów (T — średnia temperatura, y — stan zbiornika o 21:00 dnia poprzedniego), zaokrąglone w górę;
  • ogród podlewa się o 20:00 w dni, gdy temperatura przekracza 15°C, a opady nie przekraczają 0,6 l/m²; zużywa się 12 000 l, a gdy temperatura przekracza 30°C — 24 000 l;
  • jeśli przed podlewaniem w zbiorniku brakuje wody, dolewa się go z wodociągu do pełna; podlewanie kończy się o 21:00.

Wyniki zaokrąglaj w górę do pełnych litrów (kontrolnie: przez cały okres dolano 743 427 l). Odpowiedzi zapisz w pliku wyniki5.txt, poprzedzając je numerem zadania.

Podaj datę, kiedy pierwszy raz trzeba było dolać wodę do zbiornika, oraz ilość dolanej wody.

Python
import math
from datetime import date, timedelta

with open("pogoda.txt") as file:
    file.readline()  # nagłówek
    dane = []
    for line in file:
        temperatura, opady = line.split()
        dane.append((float(temperatura.replace(",", ".")), float(opady.replace(",", "."))))

POJEMNOSC = 25000
stan = POJEMNOSC  # 31 marca o 21:00 zbiornik był pełen
dzien = date(2015, 4, 1)
dolewki = []  # (data, ile litrów dolano)

for temperatura, opady in dane:
    if opady > 0:
        stan = min(POJEMNOSC, stan + math.ceil(700 * opady))
    else:
        stan -= math.ceil(0.0003 * temperatura ** 1.5 * stan)
    if temperatura > 15 and opady <= 0.6:
        potrzeba = 12000 if temperatura <= 30 else 24000
        if stan < potrzeba:
            dolewki.append((dzien, POJEMNOSC - stan))
            stan = POJEMNOSC
        stan -= potrzeba
    dzien += timedelta(days=1)

print(dolewki[0])
print("razem dolano:", sum(ile for d, ile in dolewki))

Odpowiedź: 6 maja 2015 r., 13172 litrów (łącznie dolano 743 427 litrów)

↑
PythonC++23Java 25

Zadanie na arkusz kalkulacyjny — rozwiązanie w Pythonie.

Treść zadania

Dane z pliku pogoda.txt i zasady pracy zbiornika jak w zadaniu 5.1.

Wykonaj wykres liniowy ilości wody w zbiorniku od 1 kwietnia do 30 września 2015 r., przyjmując jako stan dnia wartość o 21:00 (po podlaniu). Wykres powinien mieć tytuł i opisy osi.

Python
import math
from datetime import date, timedelta

with open("pogoda.txt") as file:
    file.readline()
    dane = []
    for line in file:
        temperatura, opady = line.split()
        dane.append((float(temperatura.replace(",", ".")), float(opady.replace(",", "."))))

POJEMNOSC = 25000
stan = POJEMNOSC
dzien = date(2015, 4, 1)

for temperatura, opady in dane:
    if opady > 0:
        stan = min(POJEMNOSC, stan + math.ceil(700 * opady))
    else:
        stan -= math.ceil(0.0003 * temperatura ** 1.5 * stan)
    if temperatura > 15 and opady <= 0.6:
        potrzeba = 12000 if temperatura <= 30 else 24000
        if stan < potrzeba:
            stan = POJEMNOSC
        stan -= potrzeba
    print(dzien, stan)  # stan o 21:00 - dane do wykresu liniowego
    dzien += timedelta(days=1)

Odpowiedź: wykres liniowy stanu zbiornika o 21:00 w kolejnych dniach (od 2015-04-01 do 2015-09-30)

↑
PythonC++23Java 25

Zadanie na arkusz kalkulacyjny — rozwiązanie w Pythonie.

Treść zadania

Dane z pliku pogoda.txt i zasady pracy zbiornika jak w zadaniu 5.1.

Zestaw miesięczne (kwiecień–wrzesień 2015) koszty wody dolanej z wodociągu. 1 m³ (1000 l) kosztuje 11,74 zł; opłaty są miesięczne i naliczane za pełne m³ (zaokrąglenie w górę).

Python
import math
from datetime import date, timedelta

with open("pogoda.txt") as file:
    file.readline()
    dane = []
    for line in file:
        temperatura, opady = line.split()
        dane.append((float(temperatura.replace(",", ".")), float(opady.replace(",", "."))))

POJEMNOSC = 25000
stan = POJEMNOSC
dzien = date(2015, 4, 1)
dolano = {miesiac: 0 for miesiac in range(4, 10)}

for temperatura, opady in dane:
    if opady > 0:
        stan = min(POJEMNOSC, stan + math.ceil(700 * opady))
    else:
        stan -= math.ceil(0.0003 * temperatura ** 1.5 * stan)
    if temperatura > 15 and opady <= 0.6:
        potrzeba = 12000 if temperatura <= 30 else 24000
        if stan < potrzeba:
            dolano[dzien.month] += POJEMNOSC - stan
            stan = POJEMNOSC
        stan -= potrzeba
    dzien += timedelta(days=1)

for miesiac, litry in dolano.items():
    m3 = math.ceil(litry / 1000)
    print(miesiac, litry, m3, round(m3 * 11.74, 2))

Odpowiedź: kwiecień 0 l – 0 zł, maj 13172 l – 14 m3 – 164,36 zł, czerwiec 89444 l – 90 m3 – 1056,60 zł, lipiec 217938 l – 218 m3 – 2559,32 zł, sierpień 310099 l – 311 m3 – 3651,14 zł, wrzesień 112774 l – 113 m3 – 1326,62 zł

↑
PythonC++23Java 25

Zadanie na arkusz kalkulacyjny — rozwiązanie w Pythonie.

Treść zadania

Dane z pliku pogoda.txt (temperatura średnia i opady, 1.04–30.09.2015).

Podaj liczbę dni, w których:

  • temperatura nie przekraczała 15°C,
  • temperatura przekraczała 15°C, a opady nie przekraczały 0,6 l/m²,
  • temperatura przekraczała 15°C i opady przekraczały 0,6 l/m².
Python
chlodne = cieple_bez_deszczu = cieple_z_deszczem = 0

with open("pogoda.txt") as file:
    file.readline()
    for line in file:
        temperatura, opady = line.split()
        temperatura = float(temperatura.replace(",", "."))
        opady = float(opady.replace(",", "."))
        if temperatura <= 15:
            chlodne += 1
        elif opady <= 0.6:
            cieple_bez_deszczu += 1
        else:
            cieple_z_deszczem += 1

print(chlodne, cieple_bez_deszczu, cieple_z_deszczem)

Odpowiedź: 88 dni (temperatura ≤ 15°C), 73 dni (temperatura > 15°C i opady ≤ 0,6), 22 dni (temperatura > 15°C i opady > 0,6)

↑

Edytuj na GitHubie