Matura informatyka

Matura 2015 — czerwiec (termin dodatkowy), poziom rozszerzony

PythonC++23Java 25
Treść zadania

Zadanie 1. Kod uzupełnień do dwóch (U2). W n-bitowym kodzie U2 zapis (a[n−1] … a1 a0) oznacza liczbę −a[n−1]·2^(n−1) + a[n−2]·2^(n−2) + … + a1·2 + a0, czyli najstarszy bit ma wagę ujemną; zakres to [−2^(n−1), 2^(n−1) − 1] (dla n = 8: od −128 do 127). Przykłady: (01110101) = 117, (10101110) = −82.

Zapisz w 8-bitowym kodzie U2 liczby 93 i −42 oraz wynik dodawania (00101011)U2 + (10011011)U2 (też w 8-bitowym U2).

Python
def na_u2(liczba, n=8):
    # dla liczby ujemnej zapisujemy 2^n + liczba (bit znaku ma wagę -2^(n-1))
    if liczba < 0:
        liczba += 2 ** n
    return bin(liczba)[2:].zfill(n)


def z_u2(zapis):
    n = len(zapis)
    return -int(zapis[0]) * 2 ** (n - 1) + int(zapis[1:], 2)


print(na_u2(93), na_u2(-42))
print(na_u2(z_u2("00101011") + z_u2("10011011")))

Odpowiedź: 93 = (01011101)U2, -42 = (11010110)U2, suma = (11000110)U2

↑
PythonC++23Java 25
Treść zadania

Kod U2 jak w zadaniu 1.1. Algorytm wyznacza zapis liczby przeciwnej −x dla x danego w n-bitowym U2 (x ≠ 0, x ≠ −2^(n−1)):

Kod
i ← 0
dopóki a[i] = 0: b[i] ← 0; i ← i + 1
b[i] ← a[i]; i ← i + 1
dopóki i < n: b[i] ← not(a[i]); i ← i + 1
  • podaj wynik algorytmu dla n = 16 i x = (1111001001110000)U2,
  • podaj przykład 16-bitowej liczby U2, dla której pętla w kroku 2 nie wykona się ani razu,
  • podaj przykład 16-bitowej liczby U2, dla której pętla w kroku 5 wykona operację not dokładnie 7 razy.
Python
def przeciwna(a):
    # a - napis an-1 ... a1 a0, indeks i liczony od prawej (a0 to ostatni znak)
    n = len(a)
    b = ["0"] * n
    i = 0
    while a[n - 1 - i] == "0":       # krok 2
        b[n - 1 - i] = "0"
        i += 1
    b[n - 1 - i] = a[n - 1 - i]      # krok 3
    i += 1                           # krok 4
    while i < n:                     # krok 5
        if a[n - 1 - i] == "0":
            b[n - 1 - i] = "1"
        else:
            b[n - 1 - i] = "0"
        i += 1
    return "".join(b)


print(przeciwna("1111001001110000"))
# pętla z kroku 2 nie wykona się, gdy a0 = 1, np.:
print(przeciwna("0000000000000001"))
# 7 negacji w kroku 5: ostatnia jedynka na pozycji 8, czyli xxxxxxx100000000, np.:
print(przeciwna("0000000100000000"))

Odpowiedź: 0000110110010000; brak obrotów pętli z kroku 2: dowolna liczba postaci xxxxxxxxxxxxxxx1; 7 negacji: xxxxxxx100000000

↑
PythonC++23Java 25
Treść zadania

Zadanie 2. Triady. Trzy liczby dodatnie a, b, c tworzą triadę, jeśli istnieje trójkąt o bokach a, b, c.

Uzupełnij warunki: dla a ≤ b liczby tworzą triadę wtedy i tylko wtedy, gdy b − a < … oraz b + a > …. Następnie podaj, które wartości c ze zbioru C = {2, 3, 5, 6, 9, 10, 11, 13, 14, 15, 17, 19, 20, 23, 24} tworzą triadę z a = 5 i b = 15, oraz ile ich jest.

Python
a, b = 5, 15
C = [2, 3, 5, 6, 9, 10, 11, 13, 14, 15, 17, 19, 20, 23, 24]

# dla a <= b: a, b, c tworzą triadę <=> b - a < c < b + a
triady = []
for c in C:
    if b - a < c < b + a:
        triady.append(c)

print(triady)
print(len(triady))

Odpowiedź: b - a < c, b + a > c; 6 wartości: 11, 13, 14, 15, 17, 19

↑
PythonC++23Java 25
Treść zadania

Triady jak w zadaniu 2.1. Zapisz algorytm, który dla ciągu c1, c2, …, cn (n ≥ 2, liczby dodatnie, bez powtórzeń, nieposortowane, przy czym c1 < c2) poda liczbę wszystkich triad postaci c1, c2, ck, gdzie 1 ≤ k ≤ n (k może być równe 1 lub 2).

Python
def ile_triad(c):
    # c[0] < c[1]; c1, c2, ck tworzą triadę <=> c2 - c1 < ck < c2 + c1
    minimum = c[1] - c[0]
    maksimum = c[1] + c[0]
    licznik = 0
    for ck in c:
        if minimum < ck < maksimum:
            licznik += 1
    return licznik


print(ile_triad([5, 15, 2, 3, 6, 9, 10, 11, 13, 14, 17, 19, 20, 23, 24]))

Odpowiedź: liczba elementów ck spełniających c2 - c1 < ck < c2 + c1 (dla przykładu z 2.1: 6)

↑
PythonC++23Java 25

Zadanie na arkusz kalkulacyjny — rozwiązanie w Pythonie.

Treść zadania

Zadanie 4. Elektrociepłownia. W pliku piastek.txt każdy wiersz opisuje dostawę z jednego dnia sezonu grzewczego: trzy liczby rozdzielone tabulatorem — tony kostki, orzecha i miału (dzień bez dostawy to trzy zera). Ceny za tonę: kostka 685 zł, orzech 620 zł, miał 380 zł. Sezon trwa od 15.10.2014 do 15.04.2015; przed pierwszą dostawą w magazynie jest po 80 t każdego rodzaju. Dostawy przychodzą rano, potem ustala się, czym palić danego dnia (tylko jednym rodzajem): kostką, jeśli jest jej co najmniej 200 t (zużycie 200 t/dobę); w przeciwnym razie orzechem, jeśli jest go co najmniej 260 t (1,3 × 200); w przeciwnym razie miałem, jeśli jest go co najmniej 320 t (1,6 × 200); jeśli brakuje każdego — tylko podtrzymuje się ogień (pomijalne zużycie). Podpowiedź: w sezonie zużyto 9280 t miału. Odpowiedzi zapisz w pliku wynik4.txt, poprzedzając każdą numerem zadania.

Dla każdego miesiąca od października do kwietnia podaj, ile ton każdego rodzaju węgla dostarczono. (W zadaniu 4.2 do tych danych tworzy się czytelny wykres kolumnowy z tytułem, legendą i opisem osi.)

Python
from datetime import date, timedelta

miesiace = {}  # (rok, miesiąc) -> [kostka, orzech, miał]
dzien = date(2014, 10, 15)

with open("piastek.txt") as file:
    for line in file:
        if not line.strip():
            continue
        dostawa = list(map(int, line.split()))
        klucz = (dzien.year, dzien.month)
        if klucz not in miesiace:
            miesiace[klucz] = [0, 0, 0]
        for i in range(3):
            miesiace[klucz][i] += dostawa[i]
        dzien += timedelta(days=1)

for (rok, miesiac), tony in miesiace.items():
    print(rok, miesiac, *tony)

Odpowiedź: (kostka, orzech, miał) 10: 1742 1658 915, 11: 2756 2884 1750, 12: 2696 2749 1586, 1: 2990 2870 1646, 2: 2579 2651 1252, 3: 3332 3026 1360, 4: 1365 966 706

↑
PythonC++23Java 25

Zadanie na arkusz kalkulacyjny — rozwiązanie w Pythonie.

Treść zadania

Dostawy z pliku piastek.txt i ceny węgla jak w zadaniu 4.1. Podaj łączną kwotę, jaką elektrociepłownia zapłaci za węgiel z Kopalni Piastek.

Python
ceny = [685, 620, 380]  # kostka, orzech, miał [zł/t]
koszt = 0

with open("piastek.txt") as file:
    for line in file:
        dostawa = list(map(int, line.split()))
        for i in range(len(dostawa)):
            koszt += dostawa[i] * ceny[i]

print(koszt)

Odpowiedź: 25 880 280 zł

↑
PythonC++23Java 25

Zadanie na arkusz kalkulacyjny — rozwiązanie w Pythonie.

Treść zadania

Symulacja pracy elektrociepłowni (dane z piastek.txt, zasady wyboru paliwa) jak w zadaniu 4.1.

  • 4.4 — podaj, w ilu dniach palono odpowiednio kostką, orzechem i miałem.
  • 4.5 — podaj datę, kiedy po raz pierwszy palono miałem.
  • 4.6 — podaj, przez ile dni z powodu zbyt małych zapasów jedynie podtrzymywano ogień.
Python
from datetime import date, timedelta

dostawy = []
with open("piastek.txt") as file:
    for line in file:
        if line.strip():
            dostawy.append(list(map(int, line.split())))

spalanie = [200, 260, 320]      # dzienne zużycie: 200, 1,3 * 200, 1,6 * 200

magazyn = [80, 80, 80]
dni_palenia = [0, 0, 0]
podtrzymanie = 0
pierwszy_mial = None
dzien = date(2014, 10, 15)

for dostawa in dostawy:
    for i in range(3):
        magazyn[i] += dostawa[i]

    spalono = False
    for i in range(3):          # najpierw kostka, potem orzech, na końcu miał
        if magazyn[i] >= spalanie[i]:
            magazyn[i] -= spalanie[i]
            dni_palenia[i] += 1
            if i == 2 and pierwszy_mial is None:
                pierwszy_mial = dzien
            spalono = True
            break
    if not spalono:
        podtrzymanie += 1

    dzien += timedelta(days=1)

print("4.4", *dni_palenia)
print("4.5", pierwszy_mial)
print("4.6", podtrzymanie)

Odpowiedź: 4.4: kostka 87, orzech 64, miał 29 dni; 4.5: 2014-10-18; 4.6: 3 dni

↑
PythonC++23Java 25
Treść zadania

Zadanie 6. Kody kreskowe. W Standard Code 25 napis składa się z: znaku START 11011010, kodów kolejnych cyfr liczby (tabela w pliku cyfra_kodkreskowy.txt, np. 0 → 10101110111010, 1 → 11101010101110), kodu cyfry kontrolnej i znaku STOP 11010110. Cyfrę kontrolną liczymy tak: numerujemy pozycje od cyfry jedności (pozycja 0); sumujemy cyfry z pozycji parzystych i z nieparzystych; potrojoną pierwszą sumę dodajemy do drugiej; wynik bierzemy mod 10, odejmujemy od 10 i znów bierzemy mod 10. Przykład: dla 764321: (1+3+6)·3 + (2+4+7) = 43, (10 − 3) mod 10 = 7. W pliku kody.txt jest 500 liczb sześciocyfrowych, po jednej w wierszu; wyniki zapisuj w wierszach odpowiadających kolejnym liczbom.

Do pliku kody1.txt zapisz dla każdej liczby dwie liczby oddzielone spacją: sumę cyfr z pozycji parzystych i sumę cyfr z pozycji nieparzystych.

Python
def sumy(liczba):
    # pozycje liczymy od prawej: cyfra jednostek ma pozycję 0
    parzyste = nieparzyste = 0
    for pozycja, cyfra in enumerate(reversed(liczba)):
        if pozycja % 2 == 0:
            parzyste += int(cyfra)
        else:
            nieparzyste += int(cyfra)
    return parzyste, nieparzyste


with open("kody.txt") as file, open("kody1.txt", "w") as wynik:
    for line in file:
        parzyste, nieparzyste = sumy(line.strip())
        wynik.write(f"{parzyste} {nieparzyste}\n")

Odpowiedź: plik kody1.txt (pierwsze wiersze: 10 13, 11 17, 17 16, …)

↑
PythonC++23Java 25
Treść zadania

Liczby z pliku kody.txt i zasady Standard Code 25 jak w zadaniu 6.1. Do pliku kody2.txt zapisz dla każdej liczby jej cyfrę kontrolną, a po spacji — kod kreskowy tej cyfry.

Python
kody = {}
with open("cyfra_kodkreskowy.txt") as file:
    next(file)
    for line in file:
        cyfra, kod = line.split()
        kody[cyfra] = kod


def sumy(liczba):
    # pozycje liczymy od prawej: cyfra jednostek ma pozycję 0
    parzyste = nieparzyste = 0
    for pozycja, cyfra in enumerate(reversed(liczba)):
        if pozycja % 2 == 0:
            parzyste += int(cyfra)
        else:
            nieparzyste += int(cyfra)
    return parzyste, nieparzyste


def cyfra_kontrolna(liczba):
    parzyste, nieparzyste = sumy(liczba)
    return str((10 - (3 * parzyste + nieparzyste) % 10) % 10)


with open("kody.txt") as file, open("kody2.txt", "w") as wynik:
    for line in file:
        k = cyfra_kontrolna(line.strip())
        wynik.write(f"{k} {kody[k]}\n")

Odpowiedź: plik kody2.txt (pierwsze wiersze: 7 10101011101110, 0 10101110111010, 3 11101110101010, …)

↑
PythonC++23Java 25
Treść zadania

Liczby z pliku kody.txt i zasady Standard Code 25 jak w zadaniu 6.1. Do pliku kody3.txt zapisz dla każdej liczby jej pełny kod w Standard Code 25 (START, kody cyfr, kod cyfry kontrolnej, STOP) jako jeden ciąg zer i jedynek bez spacji. Każdy plik wynikowy ma mieć 500 wierszy.

Python
kody = {}
with open("cyfra_kodkreskowy.txt") as file:
    next(file)
    for line in file:
        cyfra, kod = line.split()
        kody[cyfra] = kod


def sumy(liczba):
    # pozycje liczymy od prawej: cyfra jednostek ma pozycję 0
    parzyste = nieparzyste = 0
    for pozycja, cyfra in enumerate(reversed(liczba)):
        if pozycja % 2 == 0:
            parzyste += int(cyfra)
        else:
            nieparzyste += int(cyfra)
    return parzyste, nieparzyste


def cyfra_kontrolna(liczba):
    parzyste, nieparzyste = sumy(liczba)
    return str((10 - (3 * parzyste + nieparzyste) % 10) % 10)


with open("kody.txt") as file, open("kody3.txt", "w") as wynik:
    for line in file:
        liczba = line.strip()
        kod = "11011010"                                   # START
        for cyfra in liczba:
            kod += kody[cyfra]
        kod += kody[cyfra_kontrolna(liczba)] + "11010110"  # cyfra kontrolna i STOP
        wynik.write(kod + "\n")

Odpowiedź: plik kody3.txt (pierwszy wiersz to kod liczby 764321, taki jak w przykładzie z treści zadania)

↑

Edytuj na GitHubie