Matura 2013 — maj, poziom rozszerzony
ARKUSZ IARKUSZ IIDANEODPOWIEDZI
Arkusz I
1a
Treść zadania
Zadanie 1. Liczba binarna. Kod uzupełnień do jedności (U1): liczbę nieujemną zapisujemy binarnie i dopisujemy na początku bit znaku 0; liczbę ujemną zapisujemy binarnie, negujemy każdy bit i dopisujemy na początku bit znaku 1. Przykład: 9 = 01001 (U1), -9 = 10110 (U1), a 0 = 00 (U1).
Zapisz w kodzie U1 liczby dziesiętne 46 oraz -46.
def na_u1(x):
binarnie = bin(abs(x))[2:]
if x >= 0:
return "0" + binarnie
# liczba ujemna: negacja bitów zapisu wartości bezwzględnej i bit znaku 1
negacja = ""
for bit in binarnie:
if bit == "0":
negacja += "1"
else:
negacja += "0"
return "1" + negacja
print(na_u1(9), na_u1(-9)) # przykład z treści: 01001 10110
print(na_u1(46), na_u1(-46))#include <cstdlib>
#include <print>
#include <string>
std::string na_u1(int x) {
std::string binarnie = "";
int a = std::abs(x);
if (a == 0) binarnie = "0";
while (a > 0) {
binarnie = char('0' + a % 2) + binarnie;
a /= 2;
}
if (x >= 0) return "0" + binarnie;
// liczba ujemna: negacja bitów zapisu wartości bezwzględnej i bit znaku 1
std::string negacja = "";
for (char bit : binarnie) {
if (bit == '0') negacja += "1";
else negacja += "0";
}
return "1" + negacja;
}
int main() {
std::println("{} {}", na_u1(9), na_u1(-9)); // przykład z treści: 01001 10110
std::println("{} {}", na_u1(46), na_u1(-46));
}public class Zadanie {
static String naU1(int x) {
String binarnie = Integer.toBinaryString(Math.abs(x));
if (x >= 0) return "0" + binarnie;
// liczba ujemna: negacja bitów zapisu wartości bezwzględnej i bit znaku 1
var negacja = new StringBuilder();
for (char bit : binarnie.toCharArray()) {
negacja.append(bit == '0' ? '1' : '0');
}
return "1" + negacja;
}
public static void main(String[] args) throws Exception {
System.out.println(naU1(9) + " " + naU1(-9)); // przykład z treści: 01001 10110
System.out.println(naU1(46) + " " + naU1(-46));
}
}Odpowiedź: 46 = 0101110 (U1), −46 = 1010001 (U1)
↑Arkusz I
1b i 1c
Treść zadania
Kod U1 jak w zadaniu 1a (bit znaku na początku; dla liczb ujemnych pozostałe bity są zanegowanym zapisem binarnym wartości bezwzględnej).
- 1b — zamień liczby zapisane w U1:
0100111oraz1001101na system dziesiętny. - 1c — zapisz algorytm obliczający wartość liczby zapisanej w U1. Dane:
d— długość zapisu (d ≥ 1), tablicabin[1..d]z bitami zapisu, gdziebin[1]to bit znaku. Wynik:x— wartość liczby. Przykład: dlad = 5ibin = 10110wynikiem jestx = -9.
def z_u1(bin):
# bin[0] to bit znaku (w zadaniu bin[1])
d = len(bin)
bity = list(bin)
if bity[0] == "1": # liczba ujemna - negujemy bity wartości
for i in range(1, d):
if bity[i] == "1":
bity[i] = "0"
else:
bity[i] = "1"
x = 0
for i in range(1, d):
x = x * 2 + int(bity[i])
if bity[0] == "1":
x = -x
return x
print(z_u1("10110")) # przykład z treści: -9
print(z_u1("0100111"), z_u1("1001101"))#include <print>
#include <string>
int z_u1(std::string bity) {
// bity[0] to bit znaku (w zadaniu bin[1])
int d = bity.size();
if (bity[0] == '1') { // liczba ujemna - negujemy bity wartości
for (int i = 1; i < d; i++) {
bity[i] = (bity[i] == '1') ? '0' : '1';
}
}
int x = 0;
for (int i = 1; i < d; i++) x = x * 2 + (bity[i] - '0');
if (bity[0] == '1') x = -x;
return x;
}
int main() {
std::println("{}", z_u1("10110")); // przykład z treści: -9
std::println("{} {}", z_u1("0100111"), z_u1("1001101"));
}public class Zadanie {
static int zU1(String bin) {
// bity[0] to bit znaku (w zadaniu bin[1])
int d = bin.length();
char[] bity = bin.toCharArray();
if (bity[0] == '1') { // liczba ujemna - negujemy bity wartości
for (int i = 1; i < d; i++) {
bity[i] = (bity[i] == '1') ? '0' : '1';
}
}
int x = 0;
for (int i = 1; i < d; i++) x = x * 2 + (bity[i] - '0');
if (bity[0] == '1') x = -x;
return x;
}
public static void main(String[] args) throws Exception {
System.out.println(zU1("10110")); // przykład z treści: -9
System.out.println(zU1("0100111") + " " + zU1("1001101"));
}
}Odpowiedź: 0100111 = 39, 1001101 = −50
↑Arkusz II
4a, 4b i 4c
Zadanie na arkusz kalkulacyjny — rozwiązanie w Pythonie.
Treść zadania
Zadanie 4. Rezerwat przyrody — żubry. W rezerwacie żyje 90 żubrów, dokarmianych od 1.12.2012 do 28.02.2013. Rano 1 grudnia 2012 (przed posiłkiem) w magazynie jest 100 t siana i 5 t żołędzi. Dopóki zapas siana wynosi co najmniej 50 t, żubry dostają codziennie rano wyłącznie siano (40 kg na żubra); w przeciwnym razie — aż do uzupełnienia siana do co najmniej 50 t — wyłącznie żołędzie (20 kg na żubra). W każdy piątek wieczorem (po posiłku) dowozi się 15 t siana, a w każdy wtorek wieczorem 4 t żołędzi. Odpowiedzi zapisz w pliku wyniki4.txt, poprzedzając każdą literą podpunktu.
- a) Podaj liczbę dostaw siana i liczbę dostaw żołędzi w całym okresie.
- b) Podaj dzień, w którym żubry po raz pierwszy dostaną tylko żołędzie.
- c) Podaj, ile razy w całym okresie żubry były karmione tylko sianem, a ile razy — tylko żołędziami.
from datetime import date, timedelta
zubry = 90
siano, zoledzie = 100000, 5000 # w kg, 1 grudnia rano
dzien = date(2012, 12, 1)
dostawy_siana, dostawy_zoledzi = 0, 0
karmienia_sianem, karmienia_zoledziami = 0, 0
pierwszy_dzien_zoledzi = None
while dzien <= date(2013, 2, 28):
if siano >= 50000:
siano -= zubry * 40
karmienia_sianem += 1
else:
zoledzie -= zubry * 20
karmienia_zoledziami += 1
if pierwszy_dzien_zoledzi is None:
pierwszy_dzien_zoledzi = dzien
if dzien.weekday() == 4: # piątek wieczorem
siano += 15000
dostawy_siana += 1
if dzien.weekday() == 1: # wtorek wieczorem
zoledzie += 4000
dostawy_zoledzi += 1
dzien += timedelta(days=1)
print("a)", dostawy_siana, dostawy_zoledzi)
print("b)", pierwszy_dzien_zoledzi)
print("c)", karmienia_sianem, karmienia_zoledziami)#include <chrono>
#include <optional>
#include <print>
using namespace std::chrono;
int main() {
int zubry = 90;
int siano = 100000; // w kg, 1 grudnia rano
[[maybe_unused]] int zoledzie = 5000; // stan żołędzi nie jest tu wypisywany
sys_days dzien = 2012y / December / 1;
int dostawy_siana = 0, dostawy_zoledzi = 0;
int karmienia_sianem = 0, karmienia_zoledziami = 0;
std::optional<sys_days> pierwszy_dzien_zoledzi;
while (dzien <= sys_days{2013y / February / 28}) {
if (siano >= 50000) {
siano -= zubry * 40;
karmienia_sianem++;
} else {
zoledzie -= zubry * 20;
karmienia_zoledziami++;
if (!pierwszy_dzien_zoledzi) pierwszy_dzien_zoledzi = dzien;
}
weekday dzien_tygodnia{dzien};
if (dzien_tygodnia == Friday) { // piątek wieczorem
siano += 15000;
dostawy_siana++;
}
if (dzien_tygodnia == Tuesday) { // wtorek wieczorem
zoledzie += 4000;
dostawy_zoledzi++;
}
dzien += days{1};
}
std::println("a) {} {}", dostawy_siana, dostawy_zoledzi);
std::println("b) {}", year_month_day{*pierwszy_dzien_zoledzi});
std::println("c) {} {}", karmienia_sianem, karmienia_zoledziami);
}import java.time.DayOfWeek;
import java.time.LocalDate;
public class Zadanie {
public static void main(String[] args) throws Exception {
int zubry = 90;
int siano = 100000, zoledzie = 5000; // w kg, 1 grudnia rano
var dzien = LocalDate.of(2012, 12, 1);
int dostawySiana = 0, dostawyZoledzi = 0;
int karmieniaSianem = 0, karmieniaZoledziami = 0;
LocalDate pierwszyDzienZoledzi = null;
while (!dzien.isAfter(LocalDate.of(2013, 2, 28))) {
if (siano >= 50000) {
siano -= zubry * 40;
karmieniaSianem++;
} else {
zoledzie -= zubry * 20;
karmieniaZoledziami++;
if (pierwszyDzienZoledzi == null) pierwszyDzienZoledzi = dzien;
}
if (dzien.getDayOfWeek() == DayOfWeek.FRIDAY) { // piątek wieczorem
siano += 15000;
dostawySiana++;
}
if (dzien.getDayOfWeek() == DayOfWeek.TUESDAY) { // wtorek wieczorem
zoledzie += 4000;
dostawyZoledzi++;
}
dzien = dzien.plusDays(1);
}
System.out.println("a) " + dostawySiana + " " + dostawyZoledzi);
System.out.println("b) " + pierwszyDzienZoledzi);
System.out.println("c) " + karmieniaSianem + " " + karmieniaZoledziami);
}
}Odpowiedź: a) 12 dostaw siana, 13 dostaw żołędzi; b) 28.12.2012; c) sianem 64 razy, żołędziami 26 razy
↑Arkusz II
4d
Zadanie na arkusz kalkulacyjny — rozwiązanie w Pythonie.
Treść zadania
Symulacja dokarmiania żubrów jak w zadaniu 4a. Zestaw poranne stany zapasów (tony siana i tony żołędzi) w dniach 31.12.2012, 31.01.2013 i 28.02.2013 i wykonaj do tego zestawienia czytelnie opisany wykres kolumnowy. Odpowiedź zapisz w wyniki4.txt (podpunkt d).
from datetime import date, timedelta
siano, zoledzie = 100000, 5000
dzien = date(2012, 12, 1)
wybrane = [date(2012, 12, 31), date(2013, 1, 31), date(2013, 2, 28)]
while dzien <= date(2013, 2, 28):
if dzien in wybrane: # stan rano, przed posiłkiem
print(dzien, siano / 1000, zoledzie / 1000)
if siano >= 50000:
siano -= 90 * 40
else:
zoledzie -= 90 * 20
if dzien.weekday() == 4:
siano += 15000
if dzien.weekday() == 1:
zoledzie += 4000
dzien += timedelta(days=1)#include <chrono>
#include <format>
#include <print>
#include <string>
using namespace std::chrono;
// liczba rzeczywista wypisana tak jak w Pythonie (np. 12.0, a nie 12)
std::string jak_python(double x) {
std::string s = std::format("{}", x);
if (s.find('.') == std::string::npos) s += ".0";
return s;
}
int main() {
int siano = 100000, zoledzie = 5000;
sys_days dzien = 2012y / December / 1;
sys_days wybrane[] = {2012y / December / 31, 2013y / January / 31, 2013y / February / 28};
while (dzien <= sys_days{2013y / February / 28}) {
for (sys_days d : wybrane) {
if (dzien == d) { // stan rano, przed posiłkiem
std::println("{} {} {}", year_month_day{dzien}, jak_python(siano / 1000.0),
jak_python(zoledzie / 1000.0));
}
}
if (siano >= 50000) siano -= 90 * 40;
else zoledzie -= 90 * 20;
weekday dzien_tygodnia{dzien};
if (dzien_tygodnia == Friday) siano += 15000;
if (dzien_tygodnia == Tuesday) zoledzie += 4000;
dzien += days{1};
}
}import java.time.DayOfWeek;
import java.time.LocalDate;
import java.util.List;
public class Zadanie {
public static void main(String[] args) throws Exception {
int siano = 100000, zoledzie = 5000;
var dzien = LocalDate.of(2012, 12, 1);
var wybrane = List.of(LocalDate.of(2012, 12, 31), LocalDate.of(2013, 1, 31), LocalDate.of(2013, 2, 28));
while (!dzien.isAfter(LocalDate.of(2013, 2, 28))) {
if (wybrane.contains(dzien)) { // stan rano, przed posiłkiem
System.out.println(dzien + " " + siano / 1000.0 + " " + zoledzie / 1000.0);
}
if (siano >= 50000) siano -= 90 * 40;
else zoledzie -= 90 * 20;
if (dzien.getDayOfWeek() == DayOfWeek.FRIDAY) siano += 15000;
if (dzien.getDayOfWeek() == DayOfWeek.TUESDAY) zoledzie += 4000;
dzien = dzien.plusDays(1);
}
}
}Odpowiedź: 31.12.2012: siano 55,6 t, żołędzie 19,2 t; 31.01.2013: 47,2 t, 17,6 t; 28.02.2013: 49,6 t, 12 t (do tego wykres kolumnowy)
↑Arkusz II
4e
Zadanie na arkusz kalkulacyjny — rozwiązanie w Pythonie.
Treść zadania
Symulacja dokarmiania żubrów jak w zadaniu 4a. Podaj największą liczbę żubrów, o jaką można powiększyć stado, aby nadal dało się je wyżywić opisanym sposobem w całym okresie od 1.12.2012 do 28.02.2013. Odpowiedź zapisz w wyniki4.txt (podpunkt e).
from datetime import date, timedelta
def czy_wystarczy(zubry):
siano, zoledzie = 100000, 5000
dzien = date(2012, 12, 1)
while dzien <= date(2013, 2, 28):
if siano >= 50000:
siano -= zubry * 40
else:
zoledzie -= zubry * 20
if siano < 0 or zoledzie < 0:
return False
if dzien.weekday() == 4:
siano += 15000
if dzien.weekday() == 1:
zoledzie += 4000
dzien += timedelta(days=1)
return True
zubry = 90
while czy_wystarczy(zubry + 1):
zubry += 1
print(zubry - 90)#include <chrono>
#include <print>
using namespace std::chrono;
bool czy_wystarczy(int zubry) {
int siano = 100000, zoledzie = 5000;
sys_days dzien = 2012y / December / 1;
while (dzien <= sys_days{2013y / February / 28}) {
if (siano >= 50000) siano -= zubry * 40;
else zoledzie -= zubry * 20;
if (siano < 0 || zoledzie < 0) return false;
weekday dzien_tygodnia{dzien};
if (dzien_tygodnia == Friday) siano += 15000;
if (dzien_tygodnia == Tuesday) zoledzie += 4000;
dzien += days{1};
}
return true;
}
int main() {
int zubry = 90;
while (czy_wystarczy(zubry + 1)) zubry++;
std::println("{}", zubry - 90);
}import java.time.DayOfWeek;
import java.time.LocalDate;
public class Zadanie {
static boolean czyWystarczy(int zubry) {
int siano = 100000, zoledzie = 5000;
var dzien = LocalDate.of(2012, 12, 1);
while (!dzien.isAfter(LocalDate.of(2013, 2, 28))) {
if (siano >= 50000) siano -= zubry * 40;
else zoledzie -= zubry * 20;
if (siano < 0 || zoledzie < 0) return false;
if (dzien.getDayOfWeek() == DayOfWeek.FRIDAY) siano += 15000;
if (dzien.getDayOfWeek() == DayOfWeek.TUESDAY) zoledzie += 4000;
dzien = dzien.plusDays(1);
}
return true;
}
public static void main(String[] args) throws Exception {
int zubry = 90;
while (czyWystarczy(zubry + 1)) zubry++;
System.out.println(zubry - 90);
}
}Odpowiedź: o 5 żubrów
↑Arkusz II
6a
Treść zadania
Zadanie 6. Liczby. W pliku dane.txt znajduje się 5000 liczb całkowitych z przedziału od 10 do 2000000 zapisanych w systemie ósemkowym, po jednej w wierszu. Odpowiedzi zapisz w pliku wyniki6.txt, poprzedzając każdą literą podpunktu.
Podaj, ile liczb z pliku (w zapisie ósemkowym) ma pierwszą cyfrę równą ostatniej.
licznik = 0
with open("dane.txt") as file:
for line in file:
liczba = line.strip() # zapis ósemkowy
if liczba[0] == liczba[-1]:
licznik += 1
print(licznik)#include <fstream>
#include <print>
#include <string>
int main() {
std::ifstream plik("dane.txt");
int licznik = 0;
std::string liczba; // zapis ósemkowy
while (plik >> liczba) {
if (liczba.front() == liczba.back()) licznik++;
}
std::println("{}", licznik);
}import java.nio.file.Files;
import java.nio.file.Path;
public class Zadanie {
public static void main(String[] args) throws Exception {
int licznik = 0;
for (String line : Files.readAllLines(Path.of("dane.txt"))) {
String liczba = line.strip(); // zapis ósemkowy
if (liczba.charAt(0) == liczba.charAt(liczba.length() - 1)) licznik++;
}
System.out.println(licznik);
}
}Odpowiedź: 447
↑Arkusz II
6b
Treść zadania
Liczby ósemkowe z pliku dane.txt jak w zadaniu 6a. Podaj, ile z nich po zamianie na system dziesiętny ma pierwszą cyfrę równą ostatniej.
Przykład: 203 (8) = 131 (10) spełnia warunek, a 7123 (8) = 3667 (10) — nie.
licznik = 0
with open("dane.txt") as file:
for line in file:
liczba = str(int(line.strip(), 8)) # zapis dziesiętny
if liczba[0] == liczba[-1]:
licznik += 1
print(licznik)#include <fstream>
#include <print>
#include <string>
int main() {
std::ifstream plik("dane.txt");
int licznik = 0;
std::string osemkowo;
while (plik >> osemkowo) {
std::string liczba = std::to_string(std::stoll(osemkowo, nullptr, 8)); // zapis dziesiętny
if (liczba.front() == liczba.back()) licznik++;
}
std::println("{}", licznik);
}import java.nio.file.Files;
import java.nio.file.Path;
public class Zadanie {
public static void main(String[] args) throws Exception {
int licznik = 0;
for (String line : Files.readAllLines(Path.of("dane.txt"))) {
String liczba = Long.toString(Long.parseLong(line.strip(), 8)); // zapis dziesiętny
if (liczba.charAt(0) == liczba.charAt(liczba.length() - 1)) licznik++;
}
System.out.println(licznik);
}
}Odpowiedź: 324
↑Arkusz II
6c
Treść zadania
Liczby ósemkowe z pliku dane.txt jak w zadaniu 6a. Podaj, ile liczb ma w zapisie ósemkowym cyfry niemalejące (każda kolejna cyfra, licząc od najbardziej znaczącej, nie jest mniejsza od poprzedniej), oraz podaj największą i najmniejszą liczbę z pliku spełniającą ten warunek.
Przykład: 12335 (8) spełnia warunek.
liczby = []
with open("dane.txt") as file:
for line in file:
liczba = line.strip()
niemalejaca = True
for i in range(1, len(liczba)):
if liczba[i] < liczba[i - 1]:
niemalejaca = False
if niemalejaca:
liczby.append(int(liczba, 8))
print(len(liczby))
print(oct(max(liczby))[2:], max(liczby))
print(oct(min(liczby))[2:], min(liczby))#include <algorithm>
#include <fstream>
#include <print>
#include <string>
#include <vector>
int main() {
std::ifstream plik("dane.txt");
std::vector<long long> liczby;
std::string liczba;
while (plik >> liczba) {
bool niemalejaca = true;
for (size_t i = 1; i < liczba.size(); i++) {
if (liczba[i] < liczba[i - 1]) niemalejaca = false;
}
if (niemalejaca) liczby.push_back(std::stoll(liczba, nullptr, 8));
}
long long najwieksza = std::ranges::max(liczby);
long long najmniejsza = std::ranges::min(liczby);
std::println("{}", liczby.size());
std::println("{:o} {}", najwieksza, najwieksza);
std::println("{:o} {}", najmniejsza, najmniejsza);
}import java.nio.file.Files;
import java.nio.file.Path;
import java.util.ArrayList;
import java.util.Collections;
public class Zadanie {
public static void main(String[] args) throws Exception {
var liczby = new ArrayList<Long>();
for (String line : Files.readAllLines(Path.of("dane.txt"))) {
String liczba = line.strip();
boolean niemalejaca = true;
for (int i = 1; i < liczba.length(); i++) {
if (liczba.charAt(i) < liczba.charAt(i - 1)) niemalejaca = false;
}
if (niemalejaca) liczby.add(Long.parseLong(liczba, 8));
}
long najwieksza = Collections.max(liczby);
long najmniejsza = Collections.min(liczby);
System.out.println(liczby.size());
System.out.println(Long.toOctalString(najwieksza) + " " + najwieksza);
System.out.println(Long.toOctalString(najmniejsza) + " " + najmniejsza);
}
}Odpowiedź: 49 liczb; największa 1133357₈ = 308975₁₀, najmniejsza 24₈ = 20₁₀
↑