Matura 2009 — maj, poziom podstawowy
ARKUSZ CZ. IARKUSZ CZ. IIDANEODPOWIEDZI
Treść zadania
Zadanie 1 (rzut oszczepem). Wyniki zawodników:
- A: 60,51 61,34 61,85 61,97 62,79 63,00 63,81 63,88
- B: 60,41 60,44 60,85 62,71 61,79 60,00
- C: 61,45 60,89 60,20 60,01 59,22 58,99 58,75
Algorytm dla niepustego ciągu liczb dodatnich:
1. aktualna ← pierwsza liczba
2. jeśli brak kolejnej liczby → wypisz TAK, koniec
3. następna ← kolejna liczba
4. jeśli następna > aktualna: aktualna ← następna, wróć do 2
w przeciwnym razie → wypisz NIE, koniec- 1a — określ, kiedy algorytm wypisuje TAK, a kiedy NIE (uzupełnij wynik w specyfikacji);
- 1b — podaj, ile razy zostanie wykonany krok 3 dla ciągu wyników zawodników A, B i C.
def algorytm(ciag):
ile_razy = 0 # ile razy wykonano krok 3.
aktualna = ciag[0]
i = 1
while i < len(ciag):
nastepna = ciag[i]
ile_razy += 1
i += 1
if nastepna > aktualna:
aktualna = nastepna
else:
return "NIE", ile_razy
return "TAK", ile_razy
A = [60.51, 61.34, 61.85, 61.97, 62.79, 63.00, 63.81, 63.88]
B = [60.41, 60.44, 60.85, 62.71, 61.79, 60.00]
C = [61.45, 60.89, 60.20, 60.01, 59.22, 58.99, 58.75]
for ciag in [A, B, C]:
print(*algorytm(ciag))#include <print>
#include <string>
#include <utility>
#include <vector>
std::pair<std::string, int> algorytm(const std::vector<double>& ciag) {
int ile_razy = 0; // ile razy wykonano krok 3.
double aktualna = ciag[0];
size_t i = 1;
while (i < ciag.size()) {
double nastepna = ciag[i];
ile_razy++;
i++;
if (nastepna > aktualna)
aktualna = nastepna;
else
return {"NIE", ile_razy};
}
return {"TAK", ile_razy};
}
int main() {
std::vector<double> A = {60.51, 61.34, 61.85, 61.97, 62.79, 63.00, 63.81, 63.88};
std::vector<double> B = {60.41, 60.44, 60.85, 62.71, 61.79, 60.00};
std::vector<double> C = {61.45, 60.89, 60.20, 60.01, 59.22, 58.99, 58.75};
for (const auto& ciag : {A, B, C}) {
auto [odpowiedz, ile_razy] = algorytm(ciag);
std::println("{} {}", odpowiedz, ile_razy);
}
}public class Zadanie {
record Wynik(String odpowiedz, int ileRazy) {}
static Wynik algorytm(double[] ciag) {
int ileRazy = 0; // ile razy wykonano krok 3.
double aktualna = ciag[0];
int i = 1;
while (i < ciag.length) {
double nastepna = ciag[i];
ileRazy++;
i++;
if (nastepna > aktualna)
aktualna = nastepna;
else
return new Wynik("NIE", ileRazy);
}
return new Wynik("TAK", ileRazy);
}
public static void main(String[] args) {
double[] A = {60.51, 61.34, 61.85, 61.97, 62.79, 63.00, 63.81, 63.88};
double[] B = {60.41, 60.44, 60.85, 62.71, 61.79, 60.00};
double[] C = {61.45, 60.89, 60.20, 60.01, 59.22, 58.99, 58.75};
for (double[] ciag : new double[][]{A, B, C}) {
Wynik w = algorytm(ciag);
System.out.println(w.odpowiedz() + " " + w.ileRazy());
}
}
}Odpowiedź: a) TAK, gdy ciąg jest rosnący, w przeciwnym przypadku NIE; b) A: 7, B: 4, C: 1
↑Treść zadania
Zmodyfikuj algorytm z zadania 1 tak, aby dla niepustego, skończonego ciągu liczb dodatnich znajdował najlepszy wynik zawodnika, czyli największą liczbę w ciągu. Zapisz go w wybranej notacji.
def najwiekszy(ciag):
maks = ciag[0]
for liczba in ciag[1:]:
if liczba > maks:
maks = liczba
return maks
print(najwiekszy([60.41, 60.44, 60.85, 62.71, 61.79, 60.00]))#include <print>
#include <vector>
double najwiekszy(const std::vector<double>& ciag) {
double maks = ciag[0];
for (size_t i = 1; i < ciag.size(); i++)
if (ciag[i] > maks) maks = ciag[i];
return maks;
}
int main() {
std::println("{}", najwiekszy({60.41, 60.44, 60.85, 62.71, 61.79, 60.00}));
}public class Zadanie {
static double najwiekszy(double[] ciag) {
double maks = ciag[0];
for (int i = 1; i < ciag.length; i++)
if (ciag[i] > maks) maks = ciag[i];
return maks;
}
public static void main(String[] args) {
System.out.println(najwiekszy(new double[]{60.41, 60.44, 60.85, 62.71, 61.79, 60.00}));
}
}Odpowiedź: algorytm wyznaczania maksimum (dla zawodnika B: 62.71)
↑Treść zadania
Zadanie 2. Ceny podawane są w systemie dwójkowym i dziesiętnym (z dwoma miejscami po przecinku).
- 2a — uzupełnij cennik: kakao 111,11₂ = 7,75; herbata czarna 100,01₂ = ?; herbata owocowa ? = 4,50; capuccino 101,00₂ = ?; kawa espresso ? = 6,00;
- 2b — zapisz algorytm przeliczania ceny z systemu dwójkowego na dziesiętny. Dane: napis
szłożony z zer i jedynek, przecinka i dwóch cyfr binarnych po przecinku (część przed przecinkiem niepusta). Wynik: wartość dziesiętnawtej liczby.
def dwojkowy_na_dziesietny(s):
calkowita, ulamkowa = s.split(",")
w = 0
for cyfra in calkowita:
w = w * 2 + int(cyfra)
w = w + int(ulamkowa[0]) * 0.5 + int(ulamkowa[1]) * 0.25
return w
def dziesietny_na_dwojkowy(x):
calkowita = int(x)
ulamkowa = x - calkowita
napis = bin(calkowita)[2:] + ","
for _ in range(2):
ulamkowa *= 2
napis += str(int(ulamkowa))
ulamkowa -= int(ulamkowa)
return napis
print("kakao", dwojkowy_na_dziesietny("111,11"))
print("herbata czarna", dwojkowy_na_dziesietny("100,01"))
print("herbata owocowa", dziesietny_na_dwojkowy(4.50))
print("capuccino", dwojkowy_na_dziesietny("101,00"))
print("kawa espresso", dziesietny_na_dwojkowy(6.00))#include <format>
#include <print>
#include <string>
double dwojkowy_na_dziesietny(const std::string& s) {
size_t przecinek = s.find(',');
std::string calkowita = s.substr(0, przecinek);
std::string ulamkowa = s.substr(przecinek + 1);
double w = 0;
for (char cyfra : calkowita)
w = w * 2 + (cyfra - '0');
w = w + (ulamkowa[0] - '0') * 0.5 + (ulamkowa[1] - '0') * 0.25;
return w;
}
std::string dziesietny_na_dwojkowy(double x) {
int calkowita = (int)x;
double ulamkowa = x - calkowita;
std::string napis = std::format("{:b}", calkowita) + ","; // {:b} - zapis dwójkowy
for (int k = 0; k < 2; k++) {
ulamkowa *= 2;
napis += std::to_string((int)ulamkowa);
ulamkowa -= (int)ulamkowa;
}
return napis;
}
// liczba rzeczywista wypisana jak w Pythonie (5.0 zamiast 5)
std::string zapis(double x) {
std::string s = std::format("{}", x);
if (s.find_first_of(".e") == std::string::npos) s += ".0";
return s;
}
int main() {
std::println("kakao {}", zapis(dwojkowy_na_dziesietny("111,11")));
std::println("herbata czarna {}", zapis(dwojkowy_na_dziesietny("100,01")));
std::println("herbata owocowa {}", dziesietny_na_dwojkowy(4.50));
std::println("capuccino {}", zapis(dwojkowy_na_dziesietny("101,00")));
std::println("kawa espresso {}", dziesietny_na_dwojkowy(6.00));
}public class Zadanie {
static double dwojkowyNaDziesietny(String s) {
String[] czesci = s.split(",");
String calkowita = czesci[0], ulamkowa = czesci[1];
double w = 0;
for (char cyfra : calkowita.toCharArray())
w = w * 2 + (cyfra - '0');
w = w + (ulamkowa.charAt(0) - '0') * 0.5 + (ulamkowa.charAt(1) - '0') * 0.25;
return w;
}
static String dziesietnyNaDwojkowy(double x) {
int calkowita = (int) x;
double ulamkowa = x - calkowita;
String napis = Integer.toBinaryString(calkowita) + ",";
for (int k = 0; k < 2; k++) {
ulamkowa *= 2;
napis += (int) ulamkowa;
ulamkowa -= (int) ulamkowa;
}
return napis;
}
public static void main(String[] args) {
System.out.println("kakao " + dwojkowyNaDziesietny("111,11"));
System.out.println("herbata czarna " + dwojkowyNaDziesietny("100,01"));
System.out.println("herbata owocowa " + dziesietnyNaDwojkowy(4.50));
System.out.println("capuccino " + dwojkowyNaDziesietny("101,00"));
System.out.println("kawa espresso " + dziesietnyNaDwojkowy(6.00));
}
}Odpowiedź: herbata czarna 4,25; herbata owocowa 100,10; capuccino 5,00; kawa espresso 110,00
↑Treść zadania
Zadanie 4 (temperatury). Plik temp.txt zawiera średnie temperatury miesięczne w Warszawie w latach 1779–2006: w każdym wierszu rok i 12 temperatur (liczby z przecinkiem dziesiętnym, oddzielone spacjami). Odpowiedzi zapisz w pliku zad_4.txt, poprzedzając je literą podpunktu. Średnia roczna to suma 12 średnich miesięcznych podzielona przez 12.
- 4a — podaj najniższą średnią roczną temperaturę (z dwoma miejscami po przecinku) i rok jej wystąpienia;
- 4b — podaj najwyższą średnią roczną temperaturę (z dwoma miejscami po przecinku) i rok jej wystąpienia.
srednie = []
with open("temp.txt") as file:
for line in file:
dane = line.strip().replace(",", ".").split()
rok = int(dane[0])
temperatury = list(map(float, dane[1:]))
srednie.append((sum(temperatury) / 12, rok))
najnizsza = min(srednie)
najwyzsza = max(srednie)
print("a)", round(najnizsza[0], 2), najnizsza[1])
print("b)", round(najwyzsza[0], 2), najwyzsza[1])#include <algorithm>
#include <cmath>
#include <fstream>
#include <print>
#include <sstream>
#include <string>
#include <utility>
#include <vector>
int main() {
std::vector<std::pair<double, int>> srednie; // (średnia, rok)
std::ifstream plik("temp.txt");
std::string linia;
while (std::getline(plik, linia)) {
std::replace(linia.begin(), linia.end(), ',', '.'); // przecinek dziesiętny -> kropka
std::istringstream ss(linia);
int rok;
if (!(ss >> rok)) continue;
double suma = 0, t;
for (int i = 0; i < 12; i++) {
ss >> t;
suma += t;
}
srednie.push_back({suma / 12, rok});
}
// pary porównują się najpierw po średniej, potem po roku - jak krotki w Pythonie
auto najnizsza = *std::min_element(srednie.begin(), srednie.end());
auto najwyzsza = *std::max_element(srednie.begin(), srednie.end());
std::println("a) {} {}", std::round(najnizsza.first * 100) / 100, najnizsza.second);
std::println("b) {} {}", std::round(najwyzsza.first * 100) / 100, najwyzsza.second);
}import java.nio.file.*;
import java.util.*;
public class Zadanie {
record Srednia(double wartosc, int rok) {}
public static void main(String[] args) throws Exception {
var srednie = new ArrayList<Srednia>();
for (String linia : Files.readAllLines(Path.of("temp.txt"))) {
if (linia.isBlank()) continue;
String[] dane = linia.strip().replace(",", ".").split("\\s+");
int rok = Integer.parseInt(dane[0]);
double suma = 0;
for (int i = 1; i <= 12; i++) suma += Double.parseDouble(dane[i]);
srednie.add(new Srednia(suma / 12, rok));
}
// porównujemy najpierw po średniej, potem po roku - jak krotki w Pythonie
var porownanie = Comparator.comparingDouble(Srednia::wartosc).thenComparingInt(Srednia::rok);
Srednia najnizsza = Collections.min(srednie, porownanie);
Srednia najwyzsza = Collections.max(srednie, porownanie);
System.out.println("a) " + Math.round(najnizsza.wartosc() * 100) / 100.0 + " " + najnizsza.rok());
System.out.println("b) " + Math.round(najwyzsza.wartosc() * 100) / 100.0 + " " + najwyzsza.rok());
}
}Odpowiedź: a) 4,74 — rok 1829; b) 9,82 — rok 1989
↑Treść zadania
Na podstawie pliku temp.txt dla każdego z 12 miesięcy podaj minimalną i maksymalną średnią miesięczną temperaturę odnotowaną w latach 1779–2006 (zapisz w zad_4.txt). Sporządź wykres punktowy ilustrujący to zestawienie, z czytelnym opisem.
miesiace = [[] for _ in range(12)]
with open("temp.txt") as file:
for line in file:
dane = line.strip().replace(",", ".").split()
for i in range(12):
miesiace[i].append(float(dane[i + 1]))
for i in range(12):
print(i + 1, min(miesiace[i]), max(miesiace[i]))#include <algorithm>
#include <format>
#include <fstream>
#include <print>
#include <sstream>
#include <string>
#include <vector>
// liczba rzeczywista wypisana jak w Pythonie (13.0 zamiast 13)
std::string zapis(double x) {
std::string s = std::format("{}", x);
if (s.find_first_of(".e") == std::string::npos) s += ".0";
return s;
}
int main() {
std::vector<std::vector<double>> miesiace(12);
std::ifstream plik("temp.txt");
std::string linia;
while (std::getline(plik, linia)) {
std::replace(linia.begin(), linia.end(), ',', '.'); // przecinek dziesiętny -> kropka
std::istringstream ss(linia);
int rok;
if (!(ss >> rok)) continue;
double t;
for (int i = 0; i < 12; i++) {
ss >> t;
miesiace[i].push_back(t);
}
}
for (int i = 0; i < 12; i++)
std::println("{} {} {}", i + 1, zapis(std::ranges::min(miesiace[i])), zapis(std::ranges::max(miesiace[i])));
}import java.nio.file.*;
import java.util.*;
public class Zadanie {
public static void main(String[] args) throws Exception {
var miesiace = new ArrayList<List<Double>>();
for (int i = 0; i < 12; i++) miesiace.add(new ArrayList<>());
for (String linia : Files.readAllLines(Path.of("temp.txt"))) {
if (linia.isBlank()) continue;
String[] dane = linia.strip().replace(",", ".").split("\\s+");
for (int i = 0; i < 12; i++)
miesiace.get(i).add(Double.parseDouble(dane[i + 1]));
}
for (int i = 0; i < 12; i++)
System.out.println((i + 1) + " " + Collections.min(miesiace.get(i)) + " " + Collections.max(miesiace.get(i)));
}
}Odpowiedź: (miesiąc, min, max) 1: -13,5 3,5; 2: -13,7 5,1; 3: -6,9 7,4; 4: 2,4 13,2; 5: 7,9 18,2; 6: 13,0 22,4; 7: 14,6 23,5; 8: 14,0 23,8; 9: 9,1 16,8; 10: 1,8 12,6; 11: -3,4 7,6; 12: -14,8 3,9 (wykres punktowy wykonuje się w arkuszu kalkulacyjnym)
↑Treść zadania
W pliku temp.txt znajdź najdłuższy malejący ciąg średnich temperatur sierpnia w kolejnych latach. Podaj rok początkowy, rok końcowy i długość tego ciągu (np. w ciągu 20,4; 18,3; 18,7; 19,6; 17,0; 16,6; 16,4; 16,4; 17,9 najdłuższy malejący fragment to 19,6; 17,0; 16,6; 16,4 o długości 4).
lata = []
sierpien = []
with open("temp.txt") as file:
for line in file:
dane = line.strip().replace(",", ".").split()
lata.append(int(dane[0]))
sierpien.append(float(dane[8]))
dlugosc = 1
najdluzszy = 1
koniec = 0
for i in range(1, len(sierpien)):
if sierpien[i] < sierpien[i - 1]:
dlugosc += 1
else:
dlugosc = 1
if dlugosc > najdluzszy:
najdluzszy = dlugosc
koniec = i
print(lata[koniec - najdluzszy + 1], lata[koniec], najdluzszy)#include <algorithm>
#include <fstream>
#include <print>
#include <sstream>
#include <string>
#include <vector>
int main() {
std::vector<int> lata;
std::vector<double> sierpien;
std::ifstream plik("temp.txt");
std::string linia;
while (std::getline(plik, linia)) {
std::replace(linia.begin(), linia.end(), ',', '.'); // przecinek dziesiętny -> kropka
std::istringstream ss(linia);
int rok;
if (!(ss >> rok)) continue;
double t;
for (int i = 1; i <= 8; i++) ss >> t; // 8. liczba po roku to sierpień
lata.push_back(rok);
sierpien.push_back(t);
}
int dlugosc = 1, najdluzszy = 1, koniec = 0;
for (int i = 1; i < (int)sierpien.size(); i++) {
if (sierpien[i] < sierpien[i - 1])
dlugosc++;
else
dlugosc = 1;
if (dlugosc > najdluzszy) {
najdluzszy = dlugosc;
koniec = i;
}
}
std::println("{} {} {}", lata[koniec - najdluzszy + 1], lata[koniec], najdluzszy);
}import java.nio.file.*;
import java.util.*;
public class Zadanie {
public static void main(String[] args) throws Exception {
var lata = new ArrayList<Integer>();
var sierpien = new ArrayList<Double>();
for (String linia : Files.readAllLines(Path.of("temp.txt"))) {
if (linia.isBlank()) continue;
String[] dane = linia.strip().replace(",", ".").split("\\s+");
lata.add(Integer.parseInt(dane[0]));
sierpien.add(Double.parseDouble(dane[8]));
}
int dlugosc = 1, najdluzszy = 1, koniec = 0;
for (int i = 1; i < sierpien.size(); i++) {
if (sierpien.get(i) < sierpien.get(i - 1))
dlugosc++;
else
dlugosc = 1;
if (dlugosc > najdluzszy) {
najdluzszy = dlugosc;
koniec = i;
}
}
System.out.println(lata.get(koniec - najdluzszy + 1) + " " + lata.get(koniec) + " " + najdluzszy);
}
}Odpowiedź: od 1982 do 1987, długość 6
↑Treść zadania
Zadanie 5 (liczby pierwsze). Plik liczby.txt zawiera 500 liczb całkowitych dodatnich (co najwyżej 6-cyfrowych), po jednej w wierszu. Napisz program, który wybierze z pliku tylko te liczby, które są kwadratami liczb pierwszych (np. 49 = 7²), i zapisze je w pliku zad_5.txt. Program ma działać poprawnie dla dowolnych innych 500 takich liczb.
def czy_pierwsza(x):
if x < 2:
return False
i = 2
while i * i <= x:
if x % i == 0:
return False
i += 1
return True
with open("liczby.txt") as file:
with open("zad_5.txt", "w") as wynik:
for line in file:
liczba = int(line.strip())
pierwiastek = int(liczba ** 0.5)
while pierwiastek * pierwiastek > liczba:
pierwiastek -= 1
while (pierwiastek + 1) * (pierwiastek + 1) <= liczba:
pierwiastek += 1
if pierwiastek * pierwiastek == liczba and czy_pierwsza(pierwiastek):
print(liczba)
wynik.write(str(liczba) + "\n")#include <cmath>
#include <fstream>
#include <print>
bool czy_pierwsza(long long x) {
if (x < 2) return false;
for (long long i = 2; i * i <= x; i++)
if (x % i == 0) return false;
return true;
}
int main() {
std::ifstream plik("liczby.txt");
std::ofstream wynik("zad_5.txt");
long long liczba;
while (plik >> liczba) {
long long pierwiastek = (long long)std::sqrt((double)liczba);
// poprawka ewentualnego błędu zaokrąglenia sqrt
while (pierwiastek * pierwiastek > liczba) pierwiastek--;
while ((pierwiastek + 1) * (pierwiastek + 1) <= liczba) pierwiastek++;
if (pierwiastek * pierwiastek == liczba && czy_pierwsza(pierwiastek)) {
std::println("{}", liczba);
wynik << liczba << "\n";
}
}
}import java.io.PrintWriter;
import java.nio.file.*;
public class Zadanie {
static boolean czyPierwsza(long x) {
if (x < 2) return false;
for (long i = 2; i * i <= x; i++)
if (x % i == 0) return false;
return true;
}
public static void main(String[] args) throws Exception {
try (var wynik = new PrintWriter("zad_5.txt")) {
for (String linia : Files.readAllLines(Path.of("liczby.txt"))) {
if (linia.isBlank()) continue;
long liczba = Long.parseLong(linia.strip());
long pierwiastek = (long) Math.sqrt(liczba);
// poprawka ewentualnego błędu zaokrąglenia sqrt
while (pierwiastek * pierwiastek > liczba) pierwiastek--;
while ((pierwiastek + 1) * (pierwiastek + 1) <= liczba) pierwiastek++;
if (pierwiastek * pierwiastek == liczba && czyPierwsza(pierwiastek)) {
System.out.println(liczba);
wynik.println(liczba);
}
}
}
}
}Odpowiedź: 5041, 1369, 32041, 844561, 4, 96721, 9, 942841, 49, 1849, 528529, 121, 961, 169
↑